NEN 2654-1
Bij elk onderhoud moet u vijf documenten kunnen aanleveren: het onderhoudsplan, het programma van eisen, de installatieplattegrond, het blokschema en de stuurfunctiematrix. Ontbreken ze, dan wordt het onderhoud wél uitgevoerd, maar kan er geen onderhoudscertificaat worden afgegeven. Het rapport vraagt er letterlijk naar, met ja of nee.
Dat is het punt waar veel gebouweigenaren voor het eerst merken dat er iets mist. Het onderhoud is jarenlang gewoon gedaan, de monteur kwam, het paneel stond groen — en dan blijkt bij een inspectie dat er nooit een certificaat is afgegeven omdat de basisgegevens er niet waren. Het CCV zegt het zonder omhaal: zorg dat de onderhoudsmonteur ze heeft bij het begin, want zonder de informatie uit deze documenten kan hij het onderhoud niet volledig uitvoeren.
Wie stelt het programma van eisen eigenlijk op?
In de praktijk schrijft een adviseur of het branddetectiebedrijf het, maar vastgesteld en ondertekend wordt het door de opdrachtgever. U bent de eisende partij, ook als u het document nooit zelf heeft opgesteld. Dat is geen formaliteit: zonder ondertekend PvE staat er niets vast om aan te toetsen.
Bij een inspectie wordt daar ook op gecontroleerd. Het akkoord van de eigenaar of gebruiker met het basisontwerp moet herleidbaar zijn — en dat blijkt uit een handtekening. Een keurig PvE waar niemand onder heeft getekend, telt daarom niet mee.
Nog een ding dat vaak misgaat: verandert er iets aan het gebouw of aan de installatie, dan moet het PvE worden aangepast, met akkoord van alle betrokken partijen. Gebeurt dat niet, dan is de installatie per definitie niet meer conform — ook al hangt er geen enkele melder verkeerd.
Wat er moet liggen, en wat er gebeurt als het er niet is
| Document | Wie tekent | Wat het kost als het ontbreekt |
|---|---|---|
| Programma van eisen | U, als opdrachtgever | Staat de afgifte van een certificaat in de weg. Ook geen vastgelegde prestatie-eis voor loze meldingen, en dus geen verweer bij handhaving. |
| Uitgangspuntendocument of basisontwerp | Opgesteld door een brandveiligheidsadviseur, getekend door u als eigenaar of gebruiker | Ontbreekt vaak bij bestaande installaties. Moet dan achteraf gereconstrueerd worden. |
| Installatieplattegrond | Het installatiebedrijf | Een van de vijf basisgegevens: zonder dit geen onderhoudscertificaat. |
| Blokschema | Het installatiebedrijf | Idem. |
| Stuurfunctiematrix | Het installatiebedrijf | Idem. Bij inspectie moet de aansturing er ook echt mee overeenkomen. |
| Logboek | Geleverd bij oplevering, bijgehouden door uw beheerder | Blokkeert het inspectiecertificaat. Het moet op locatie in te zien zijn. |
| Onderhoudsplan | Volgt uit het onderhoudsschema | Een van de vijf basisgegevens. |
| Rapport van oplevering | Het gecertificeerde leveringsbedrijf | Toetspunt bij inspectie. Bij een eerste inspectie van een bestaande installatie geldt de lichtere eis dat het er alleen hóéft te zijn. |
| Rapport van onderhoud | Het onderhoudsbedrijf | Bij één “nee” krijgt u wel het rapport maar geen onderhoudscertificaat — en moet u zelf actie ondernemen. |
| Inspectiecertificaat | Alleen een geaccrediteerde inspectie-instelling | In de aangewezen gevallen is het ontbreken een overtreding. Geldig drie jaar, of één jaar als doormelding verplicht is. |
| Ontruimingsplan | U als gebruiker of werkgever | Wettelijk verplicht als de brandmeldinstallatie zelf wettelijk verplicht is. Bij inspectie is het het bewijs dat installatie en alarmorganisatie op elkaar aansluiten. |
Het logboek staat nergens in de wet
Een detail dat bijna niemand noemt, en dat toch uitmaakt als u met uw gemeente in gesprek bent: het woord “logboek” komt in het Besluit bouwwerken leefomgeving niet voor. Nul keer. De verplichting loopt langs een andere lijn — via de eis van adequaat beheer, en via het inspectieschema, waar het logboek een hard toetspunt is.
Praktisch verandert dat niets: zonder logboek geen certificaat. Maar het verklaart wel waarom u er in de wettekst zelf niets over vindt, en waarom de eisen aan de inhoud uit het inspectieschema komen en niet uit het Bbl.
Wat er in moet: testen, uitschakelingen, storingen, reparaties, wijzigingen en onderhoud, zodanig dat eruit blijkt dat de beheerder zijn werk adequaat doet en registreert. En het moet bij of vanaf de installatie in te zien zijn. Ligt het bij uw installateur op kantoor, dan telt het bij een controle niet mee.
Er is nog een eis die vaak over het hoofd wordt gezien: in het logboek hoort een berekening te staan van de mate waarin uw installatie voldoet aan de prestatie-eisen voor onechte en ongewenste meldingen. Dat is niet iets wat er vanzelf in komt.
Er is nooit een dossier geweest. Kan het nog?
Ja. Een bestaande, niet-gecertificeerde installatie kan alsnog gecertificeerd worden. Het Informatiepunt Leefomgeving erkent zelf dat het in de praktijk vaak voorkomt dat er van bestaande installaties geen uitgangspuntendocument is — ook bij installaties die nog geen vijftien jaar oud zijn. Het wordt dan gereconstrueerd.
De volgorde ligt vast, en die kunt u niet omdraaien:
- opnemen wat er feitelijk hangt
- de uitgangspunten reconstrueren uit de installatie zelf, de oorspronkelijke vergunning en het normblad dat destijds gold
- het programma van eisen opstellen en door u als eigenaar of gebruiker laten ondertekenen
- de documentatie herstellen: plattegrond, blokschema, functiematrix, logboek
- de gebreken herstellen
- een leverings- of onderhoudscertificaat van een daarvoor gecertificeerd bedrijf, en pas daarna eventueel de inspectie
Dat is werk, maar het is eindig werk. Wij doen het ook voor panden die van eigenaar zijn gewisseld of waarvan de oorspronkelijke installateur er niet meer is.
Bewaar het bewijs van de goedkeuring
Een advies dat het Informatiepunt Leefomgeving expliciet aan gebouweigenaren geeft en dat wij hier graag herhalen: bewaar de documenten met de goedkeuring erop. Bij een verbouwing is het oorspronkelijke uitgangspuntendocument — herkenbaar aan stempel, datum en handtekening — het bewijs van het niveau waarop u rechten heeft.
Zonder dat papier is dat niveau moeilijk aan te tonen, en begint elke discussie met de gemeente op achterstand.
Bijgewerkt op 8 november 2026. Wij ontwerpen, leveren, installeren en onderhouden brandmeldinstallaties. Het inspectiecertificaat geeft een geaccrediteerde inspectie-instelling af, niet wij.