De brandmeldcentrale staat in storing

Een storingsmelding betekent dat de brandmeldinstallatie een fout in zichzelf meldt, zoals een onderbroken lus of een kortsluiting; dat deel bewaakt dan niets. Een alarm gaat over uw gebouw. Kijken mag iedereen. Resetten, uitschakelen en stilzetten vragen een code of sleutel en zijn voor de aangewezen beheerder. De oorzaak laat u herstellen door een erkend branddetectiebedrijf.

Bron: Brandweer Nederland, folder Nodeloze brandmeldingen (wat de beheerder mag).

Wie voor een piepende centrale staat, wil twee dingen weten: wat is dit, en wat mag ik nu zelf. Hieronder staat wat wij daarover hard kunnen maken — en wat wij bewust niet stelliger opschrijven dan de bron toelaat.

Storing, alarm of iets ertussenin

De centrale heeft twee taken tegelijk. Ze beoordeelt of binnenkomende signalen horen bij een brandalarmtoestand, en geeft die toestand akoestisch en optisch weer, met de locatie erbij. Daarnaast bewaakt ze zichzelf: elke storing — een kortsluiting, een onderbroken melderlus — wordt eveneens hoorbaar en zichtbaar gemeld.

Praktisch betekent dat: een storingsmelding gaat over de installatie, een alarm gaat over uw gebouw. Een centrale die in storing staat, bewaakt een deel van uw pand niet meer, en dat blijft zo tot iemand er iets aan doet.

Over het vooralarm zijn wij eerlijk: wij hebben er geen normatieve definitie voor kunnen vinden. Waar wij het geverifieerd tegenkomen is bij aspiratiedetectie, waar een melder meerdere niveaus kan geven — een vooralarm dat neerkomt op “ga eens kijken”, en een hoger alarm dat “handel nu” betekent. Wat het op úw centrale precies inhoudt, staat in de handleiding van die centrale en in uw programma van eisen. Iedereen die u hier een algemeen geldend antwoord op geeft, gaat verder dan de bronnen toestaan.

Wat mag u zelf doen?

De brandweer is er duidelijk over: er moet een beheerder goed bereikbaar zijn, en die mag een beperkt aantal handelingen verrichten. Melders in bijzondere situaties tijdelijk buiten werking stellen, en de installatie periodiek controleren. Voor het zwaardere werk moet u een erkend branddetectiebedrijf inschakelen.

Twee dingen die daarbij horen en die vaak misgaan. Uitschakelen mag alleen bij uitzondering en alleen tijdelijk — en een melder die tijdens werkzaamheden is afgeplakt, moet daarna weer vrijgemaakt worden. Een afgedekte melder waar niemand meer aan denkt, bewaakt maandenlang niets.

En elke wijziging moet vastgelegd worden. Ook als het om één melder gaat, ook als het om een paar uur gaat: in het logboek, en bij een structurele wijziging in het programma van eisen. Overleg het bovendien met de bedrijfshulpverlening, want die moet weten dat een deel van het gebouw even niet bewaakt is.

Resetten na een alarm

Hier moeten wij een veelgehoorde regel nuanceren. Op veel plaatsen leest u dat u na een alarm met doormelding pas mag resetten na toestemming van de brandweer. Wij hebben die regel in de primaire bronnen niet kunnen terugvinden. Hij circuleert wel breed in ons vak, en het kan best zijn dat hij ergens in een norm staat die wij niet hebben ingezien — maar wij schrijven hem niet op als vaststaand feit.

Wat er wél staat, gaat over verificatie bij loos alarm. Bij een brandmelding krijgt de interne organisatie één minuut om de melding te accepteren. Daarna volgen enkele minuten om te controleren wat er aan de hand is, en bij loos alarm mag de installatie gereset worden. Is hulp van de brandweer nodig, dan drukt u direct een handbrandmelder in en belt u de brandweer.

Let op: die vertragingstijd is geen recht dat u vanzelf heeft. Daar is een verzoek bij het bevoegd gezag voor nodig, en het moet in uw programma van eisen staan.

De handbrandmelder is geen verificatie

Drukt iemand op een handbrandmelder nádat een rookmelder is afgegaan, dan ziet de meldkamer dat als verificatie. Gaat alleen de handbrandmelder af, dan niet. Wie brand ziet en de handbrandmelder indrukt, moet er dus ook 112 bij bellen.

Waarom uw installatie steeds afgaat

Er zijn twee soorten loze meldingen, en het verschil is niet academisch. Een onechte melding komt zonder brandverschijnsel tot stand: een storing, een defect, een verkeerde handeling, onweer. Een ongewenste melding is een melder die precies doet wat hij hoort te doen, terwijl er geen brand is — stoom, stof, lasrook, bakdampen, uitlaatgassen.

Dat onderscheid bepaalt wat de oplossing is. Bij een onechte melding is er iets kapot. Bij een ongewenste melding staat de melder verkeerd, is het het verkeerde type, of is de ruimte anders in gebruik dan waarvoor hij ooit is geprojecteerd.

Uit het beleidskader van de Raad van Brandweercommandanten komt een cijfer dat wij vaak aanhalen omdat het richting geeft: ongeveer 95 procent van de interne meldingen komt door verkeerd ontwerp of verkeerd gebruik. Verkeerd ontwerp is detectie die aanslaat bij douchen of koken. Verkeerd gebruik is roken waar het niet mag, of een test die niet is aangekondigd. Dat cijfer is uit 2019 en gaat over interne meldingen — wij presenteren het niet als de stand van vandaag.

De onderliggende technische oorzaak is bekend en zelden opgelost: de norm onderscheidt een interne en een externe melding, maar in de praktijk hangt de externe melding vaak rechtstreeks aan de interne. Een keukenmelding staat dan meteen bij de meldkamer.

Wat een loze melding u kost

De norm stelt een grens aan het toegestane aantal loze meldingen, per honderd melders per jaar, voor de externe melding:

Voor externe meldingen is die eis tweemaal strenger dan voor interne. Uw maximum staat via de norm in uw programma van eisen — en bij overschrijding kan het bevoegd gezag per nodeloze melding een bestuursrechtelijke sanctie opleggen, meestal een dwangsom. Hoe streng dat gebeurt verschilt sterk per regio; van landelijke uniformiteit is geen sprake.

Maar de brandweer noemt zelf een ander gevolg als eerste, en dat vinden wij het overtuigendste argument: uw mensen gaan minder alert reageren. Op een ontruimingsalarm dat elke maand voor niets afgaat, komt niemand meer in beweging. Dat is precies het gevaar bij de keer dat het wel echt is.

Daar komt bij dat een niet-geverifieerde automatische melding door de meldkamer niet als dringende taak wordt beoordeeld, waardoor de wettelijke opkomsttijd niet geldt. Brandweer Nederland is er helder over: op termijn worden niet-geverifieerde meldingen beoordeeld als “geen brandweerzorg”, en volgt er geen actie meer.

Eén ding om vandaag te regelen

De storingsdoormelding is een aparte lijn naar een ontvangststation dat vierentwintig uur bezet is. Die staat los van de brandmelding zelf, en wordt vaak vergeten.

Zonder die lijn valt uw installatie op vrijdagavond in storing en bewaakt hij een heel weekend niets, terwijl niemand het weet. Dit is een van de weinige dingen op deze site die u met één telefoontje kunt laten uitzoeken.

Als de storing terugkomt

Laat de oorzaak dan nakijken. Een storing aan een installatie van een andere installateur hoort bij het bedrijf dat hem onderhoudt; wij onderhouden en repareren alleen installaties die wij zelf hebben aangelegd of vervangen. Komt de storing steeds terug, dan beoordelen wij de installatie, zeggen eerlijk wat er nodig is, en is vervangen de betere keuze, dan doen wij dat. Een installatie die wij hebben aangelegd of vervangen, valt daarna onder ons onderhoudscontract, en dan kijken wij ook op afstand mee.