Steeds vals alarm

Er zijn twee soorten loze meldingen en het verschil bepaalt de oplossing. Een onechte melding ontstaat zonder brandverschijnsel: een storing, een defect, een verkeerde handeling. Een ongewenste melding komt van een melder die precies doet wat hij hoort te doen — alleen is er geen brand, maar stoom, stof, lasrook of bakdamp.

Bij een onechte melding is er iets kapot. Bij een ongewenste melding hangt de melder verkeerd, is het het verkeerde type, of wordt de ruimte anders gebruikt dan waarvoor hij ooit is geprojecteerd. Dat zijn twee heel verschillende rekeningen.

Waar het vandaan komt

Uit het beleidskader van de Raad van Brandweercommandanten komt een cijfer dat richting geeft: ongeveer 95 procent van de interne meldingen komt door verkeerd ontwerp of verkeerd gebruik van de installatie. Verkeerd ontwerp is detectie die aanslaat bij douchen of koken. Verkeerd gebruik is roken waar het niet mag, of een test die niet is aangekondigd.

Dat cijfer is uit 2019 en gaat over interne meldingen. Wij presenteren het niet als de stand van vandaag, want er ís geen actueel landelijk cijfer: het CBS is in 2021 met de brandweerstatistiek gestopt, en wat er nu geteld wordt is “alarm bij binnenkomst”, niet “loos achteraf”. Wie u vandaag een landelijk percentage noemt, citeert iets van vóór 2020 of een schatting.

De storingsbronnen die de brandweer zelf noemt: ovens, vaatwassers, fornuizen, douches, slecht geventileerde ruimtes, stoom en kaarsen. Plus melders van het verkeerde type, beschadiging door werkzaamheden, en baldadigheid.

De oorzaak die zelden wordt aangepakt

De norm onderscheidt een interne en een externe melding. In de praktijk hangt de externe melding vaak rechtstreeks aan de interne. Daardoor staat een keukenmelding meteen bij de meldkamer, zonder dat er iemand tussen zit die even is gaan kijken. Dat is vaak de reden dat een reeks loze meldingen meteen bij de meldkamer terechtkomt.

Er bestaat een oplossing voor: een vertragingstijd, waarbij uw eigen organisatie eerst één minuut krijgt om de melding te accepteren en daarna enkele minuten om te controleren. Bij loos alarm mag de installatie dan gereset worden. Maar dat is geen knop die uw installateur even omzet: er is een verzoek bij het bevoegd gezag voor nodig en het moet in uw programma van eisen staan.

En verbouwingen

De brandweer schrijft het zo op dat het geen ruimte laat: meld bouwkundige wijzigingen en wijzigingen in het gebruik van ruimtes bij de beheerder, want dit soort wijzigingen heeft bijna altijd consequenties voor de plaats, het type en het aantal melders.

Een wand verplaatst, een archiefruimte die nu een keukentje is, een magazijn waar sinds kort geheftruckt wordt — dat zijn typische verklaringen voor een installatie die opeens gaat piepen.

Wat het u kost

De norm stelt een grens aan het aantal toegestane loze meldingen, per honderd melders per jaar, voor de externe melding:

Voor externe meldingen is de eis tweemaal strenger dan voor interne. Uw eigen maximum staat via de norm in uw programma van eisen — en dat is meteen de reden waarom een ontbrekend programma van eisen u hier kwetsbaar maakt: zonder vastgelegde prestatie-eis heeft u geen verweer.

Bij overschrijding kan het bevoegd gezag per nodeloze melding een bestuursrechtelijke sanctie opleggen, meestal een dwangsom. Hoe streng dat gebeurt verschilt sterk per veiligheidsregio; van landelijke uniformiteit is geen sprake, en wij noemen daarom geen bedragen die in uw regio misschien helemaal niet gelden.

Het gevolg dat de brandweer zelf als eerste noemt

Niet de kosten, maar de afstomping. Uw medewerkers of bewoners reageren op termijn minder alert op brandmeldingen en ontruimingsalarmen. Op een alarm dat elke maand voor niets afgaat, komt niemand meer in beweging — en dat is precies het gevaar bij de keer dat het wel echt is.

Daarnaast: een niet-geverifieerde automatische melding wordt door de meldkamer niet als dringende taak beoordeeld, waardoor de wettelijke opkomsttijd niet geldt. Brandweer Nederland heeft aangekondigd dat niet-geverifieerde meldingen op termijn worden beoordeeld als “geen brandweerzorg”, waarna er geen actie meer volgt. Regio’s met een beoordelingsprotocol zeggen daarmee 85 procent van de onnodige alarmeringen te voorkomen; hoe dat gemeten is, hebben wij niet kunnen achterhalen.

Wat wij eraan doen

Wij beginnen niet met melders vervangen. Wij kijken eerst naar het patroon: welke zone, welk tijdstip, welk seizoen, welke ruimte. In veel gevallen ligt de oplossing in de projectering — een ander meldertype, een andere positie, een andere zone-indeling — en niet in nieuwe apparatuur.

Wat er daarna wordt aangepast, door ons bij een installatie die wij hebben aangelegd of door uw eigen installateur, komt in het logboek en zo nodig in het programma van eisen. Anders staat u bij de volgende inspectie met een wijziging die nergens is vastgelegd.